Câu Lạc Bộ
The Vietnamese Historical and Cultural Performing Arts Foundation
PO Box 1571 - Westminster, CA 92684-1517 - (949) 786-6840
Please click here if you cannot
read the Vietnamese characters
on this website - Xin nhan day
neu Qui Vi khong doc duoc chu
Viet tren trang nay
©2003 Hùng Sử Việt
VIETCH-PAF
Cuộc khởi nghĩa chống giặc Đông Hán của Hai Bà Trưng
             thời Bắc thuộc lần thứ nhất (40-43)



Cuộc khởi nghĩa chống xâm lăng của Hai Bà Trưng sau hơn một trăm năm bị nhà Hán đô hộ
nói lên tinh thần bất khuất của dân tộc Việt. Được biết, sau khi nhà Tây Hán chiếm được
nước Nam Việt vào năm 111 TCN, Hán Vũ Đế đã cải là Giao Chỉ Bộ, chia ra 9 quận, đặt
quan Thái Thú và quan Thứ Sử để cai trị (8). Cuộc đô hộ của nhà Hán kéo dài đến hết thời
Tây Hán (111 TCN – 25) được êm thấm. Năm thứ 8 sau CN, Vương Mãng ( 9-23) chiếm
ngôi vua nhà Hán, đổi quốc hiệu là Tân, sử gọi là “Vương Mãng biến pháp”.  Người Tàu
(nghèo hay giàu) đều oán giận chính sách mới này.

Nguyên nhân xa: Do biền cố “Vương Mãng biến pháp”, nhiều người Tàu trung thành với
nhà Hán và bất bình về chính sách mới của Vương Mãng,  đã bỏ nước di cư đến Giao Chỉ
sinh sống, tạo ra sự cạnh tranh gay gắt với ngưòi địa phương, nhất là  giới quý tộc Lạc Hầu,
Lạc Tướng (bị mất nhiều quyền lợi). (9)
Nguyên nhân gần:  Thái Thú Tô Định là người tham lam, tàn bạo đã dùng hình pháp giết
chết ông Thi Sách người huyện Châu Diên, là chồng bà Trưng Trắc, con gái Lạc Tướng ở
huyện Mê Linh. Việc làm “thất nhân tâm “ của Tô Định (giết ông Thi Sách) chính là ngòi lửa
châm vào thùng thuốc súng (Giới quý tộc và dân chúng cùng căm giận chính sách bóc lột
tàn ác của Tô Định và sự tràn ngập người Tàu “khách trú” thao túng thị trường buôn bán và
sở hữu đất đai).

Cuộc khởi nghĩa: Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng xẩy ra vào năm Canh Tý (40) đúng 151
năm kể từ ngày giặc Hán xâm lăng, tiêu diệt nước Nam Việt và đô hộ toàn dân Lạc Việt từ
Động Đình Hồ đến tỉnh Quảng Nam, Việt Nam ngày nay. Cuộc khởi nghĩa không những
được người Lạc Việt hưởng ứng mà cả những người Việt trong khối Bách Việt ở Hoa Nam
cũng ủng hộ (10). Hai Bà Trưng điều quân khởi nghĩa đánh chiếm thành Luy Lâu (tức Liên
Lâu, thủ phủ của Giao Châu ở vùng đất Dâu thuộc Bắc Ninh ngày nay). Tô Định bị bà
Trưng Trắc giết chết  (11).  

Chẳng bao lâu, quân Hai Bà chiếm 65 thành và được các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật
Nam và Hợp Phố cùng theo về. Hai Bà Trưng lên làm vua, đóng đô ở Mê Linh. Được 3 năm,
vua  Hán Quang Vũ sai Mã Viện làm Phục Ba Tướng Quân cùng Đoàn Chí chỉ huy Lâu
thuyền sang đánh Trưng Vương.  Tương truyền, Hai Bà thua phải nhẩy xuống sông Hát
tuẫn tiết vào ngày 6 tháng 2 năm Quý Mão (43). Xưa đền thờ Hai Bà Trưng (Đền Đồng
Nhân) ở bên Sông Hồng, xây tử đời nhà Lý (Lý Anh Tông) năm 1160. Đến năm 1819, vì bãi
bị lở, dân dời đền vào khu vực trường Giảng Võ cũ của thời Lê, thuộc đất thôn Hương Viên,
Hà Nội (địa điểm ngày nay), ở Mê Linh và nhiều nơi khác…  


                                     
Văn Tế Hai Bà Trưng

Cali ngày 25 tháng Ba năm 2012
Chúng con, cựu nữ sinh Trưng Vương và đồng hương tị nạn,
Nhân ngày Đại Lễ Kỷ Niệm Hai Bà,        
Cúi đầu dâng hương, kính cẩn đọc bài văn tế:

Than ôi
     Miếu Hát Giang mờ mờ khói phủ, biết tìm đâu thời mài kiếm, chiêu binh?
     Đền Đồng Nhân ảo ảo hương bay, còn vọng nhớ thuở phất cờ, đãi tướng.

Nhớ xưa

Dưới ách gông cùm, người mò châu đáy bể mạng vong  
Trong vòng kìm kẹp, kẻ kiếm giác đầu rừng thân diệt.

Thi Sách tuẫn quốc, cả nước phẫn hận vùng lên
Hai Bà phất cờ, toàn dân  theo về dưới trướng.

Luy Lâu trong cơn lửa bỏng, Tô Định sợ trốn về Tàu.
Đông Hán trước cảnh dầu sôi, Phục Ba lo sang quận Tượng.

Ba năm ngai vàng ngự trị, thời gian cho dẫu tàn phai
Vạn thế đền miếu tôn thờ, bia đá vẫn còn dấu chứng.

Ôi!
Hậu thế tiếc thương cành vàng lá ngọc, phận nữ lưu sánh chí nam nhi.
Cháu con tưởng nhớ thế phiệt trâm anh, thân tơ liễu so tài lão tướng.
     
Chúng con nay,
Mỗi lần nghĩ về sông Hát, lệ trào khóe mắt, tiếc thuở hùng anh.
Đôi lúc thương nhớ Mê Linh, máu nóng nhồi tim, thề cùng chí hướng.
Xưa Mã Viện ngang tàng dọa dẫm: “Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt”, Lạc Việt không
lo.
Nay Tàu đỏ hiểm độc mưu mô: “Tây Nguyên tàn, Việt Nam tan”, dân ta khó cưỡng .
Giặc chiếm biển Đông, kiểm soát Hoàng Trường Sa
Giặc vào Đồng Nai xây phố Tàu ngất ngưởng
Ôi! "Việt Nam tôi đâu? Các anh là ai?"
Sao nỡ rước voi về về giày Lăng Tượng?   

Khấn nguyện Hai Bà:
Độ trì nước Nam sớm thoát nguy vong.!
Phù hộ cộng đồng ngày thêm thịnh vượng.

Kính dâng! Thượng hưởng!