Câu Lạc Bộ
The Vietnamese Historical and Cultural Performing Arts Foundation
PO Box 1571 - Westminster, CA 92684-1517 - (949) 786-6840
Please click here if you cannot
read the Vietnamese characters
on this website - Xin nhan day
neu Qui Vi khong doc duoc chu
Viet tren trang nay
Đền Thờ Bà Triệu tại Thanh Hóa

-        Sơ lược về tỉnh Thanh Hóa
-        Tiểu Sử Bà Triệu
-        Đền thờ Bà Triệu và Lễ Hội hàng năm

Sơ Lược về tỉnh Thanh Hóa:
Tỉnh Thanh Hóa rộng hơn 11 ngàn km2, với dân số gần 3 triệu rưỡi người là một tỉnh lớn,
mật độ dân số khá cao, đa số là người Việt. Ngoài ra còn người Mường, Thái, Lào, Lự....
Thanh Hóa cách Hà Nội 150 km, có nhiều di tích lịch sử, là nơi phát tích nhiều anh hùng
danh nhân lỗi lạc, nên có thể coi là “địa linh nhân kiệt”, nổi bật nhất là vị nữ kiệt Triệu Trinh
Nương  tức Bà Triệu và anh hùng dân tộc Lê Lợi đất Lam Sơn, danh tướng Đào Duy Từ....
Thanh Hóa là một tỉnh cực Bắc của miền Trung thông với tỉnh Ninh Bình qua đèo Tam Điệp
thuộc dẫy núi Tam Điệp, còn gọi là đèo Ba Dội.

Di tích lịch sử:  Thanh Hóa có di tích văn hóa Đông Sơn bên bờ sông Mã (phường Hàm
Rồng) với trống đồng Đông Sơn khám phá năm 1924, là vùng văn hóa cổ đầu tiên ở Việt
Nam, di tích văn hóa Đa Bút ở huyện Vĩnh Lộc, thuộc thời đại đá mới (7800 năm), Đền Bà
Triệu, thành Nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc), di tích Lam Kinh với Lăng Lê Thái Tổ (Vĩnh Lăng -
huyện Thọ Xuân, cách Thanh Hóa 50 km về hướng tây), bia Vĩnh Lăng, đền thờ Lê Lai (Thọ
Xuân), Đền thờ Quang Trung (Tĩnh Gia), đền Độc Cước (trên đỉnh núi Cổ Giải - cạnh bãi
tắm Sầm Sơn), đền Cô Tiên (trên dãy núi Trường Lệ)...

Thắng cảnh: Bãi biển Sầm Sơn (dài 10 km, bãi tắm đẹp nổi tiếng), Hòn Trống Mái (trên núi
Trường Lệ, đá hình gà Trống, gà Mái trên tảng đá lớn bằng phẳng), Núi Vọng Phu (núi đá
giống phụ nữ nhìn ra biển chờ chồng), Vườn Quốc Gia Bến En (huyện Như Xuân), Núi
Rồng, Núi Ngọc (huyện Triệu Sơn), Động Từ Thức ( huyện Nga Sơn - động Bích Đào),
Động Hồ công, Di tích Phố Cát (đền thờ Mẫu Liễu Hạnh, có thác nước),...

Tiểu Sử Bà Triệu (225 – 248): Bà Triệu tên thật là Triệu Thị Trinh, quê ở Cửu Chân,
huyện Nông Cống, mồ côi từ nhỏ phải ở với anh là Triệu Quốc Đạt. Gặp phải người chị dâu
tàn ác, bà bỏ lên núi chiêu mộ hàng ngàn nghĩa quân, nổi dậy chống quân Đông Ngô đang
đô hộ nước ta. Bà đánh chiến thắng nhiều trận. Bà được người phương Tây so sánh với vị
nữ Thánh anh hùng nước Pháp Jeanne d’arc (tức Joan of Arc, đầu thế kỷ 15 đã nổi dậy
đánh đuổi quân Anh xâm chiếm nước Pháp trong cuộc chiến 100 năm, sau bị bắt rồi bị thiêu
sống).

Nhắc lại, năm 43, Mã Viện đánh được Trưng Vương, bèn đem đất Giao Chỉ lệ thuộc nhà
Đông Hán. Mã Viện chôn cột đồng với lời răn đe dân địa phương “Đồng trụ chiết, Giao Chỉ
diệt” (cột đồng gẫy, Giao Chỉ bị diệt) và tổ chức chính trị thật hà khắc, giai cấp Lạc Tướng,
Lạc Hầu thời vua Hùng bị đàn áp và bị tiêu diệt (1). Những viên Thái Thú cai trị đều tham
lam, tàn ác, khiến dân Giao Chỉ (sau đổi là Giao Châu) vô cùng khổ sở.

Năm 220, nước Tàu chia làm 3 nước, Bắc Ngụỵ, Tây Thục, và Đông Ngô. Giao Châu thuộc
về Đông Ngô.
Năm 248, vì sự áp bức vô cùng độc ác của quan lại nhà Ngô, Bà Triệu Thị Trinh người
huyện Nông Cống, quận Cửu Chân đã chiêu mộ nghĩa binh giúp anh là Triệu Quốc Đạt khởi
nghĩa đánh quận Cửu Chân.

Bà Triệu Thị Trinh là người chí khí, có sức mạnh và can đảm. Bà tuyên bố: “Tôi muốn cưỡi
cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá tràng kình ở biển đông, quét sạch bờ cõi, để
cứu dân ra khỏi nơi đắm đuối, chứ không thèm bắt chước người đời cúi đầu cong lưng để
làm tì thiếp người ta.”

Khi ra trận, Bà Triệu thường mặc giáp vàng, cưỡi đầu voi đi tiên phong đánh trận. Nghĩa
quân tôn vinh bà là Nhụy Kiều Tướng Quân (Nhụy đọc trại từ chữ Nhuệ, nghĩa là sắc sảo,
không ai có thể đương lại được. Bà còn tên gọi là Lệ Hải Bà Vương). Quân Ngô nghe tiếng
Bà thẩy đều khiếp sợ, nên đã kêu lên:

“Hoành qua đường hổ dị”
“Đối diện Bà Vương nan”

Nghĩa là: “Vung giáo chống hổ dễ. Giáp mặt vua Bà khó”. (2)

Bà Triệu chống nhau với quân Ngô do thứ sử Lục Dận chỉ huy, được 5, 6 tháng, nhưng vì
quân ít, thế cô, phải rút lui đến xã Bồ Điền (Thanh Hóa) và tuẫn tiết. Năm đó Bà mới 23 tuổi.
Sách Tàu chép rằng sau khi chết Bà đã thành thần. (3)

Về sau, vua Lý Nam Đế khen Bà là người trung dũng, sai lập miếu thờ và sắc phong “Bật
Chính Anh Liệt Hùng Tài Trinh Nhất Phu Nhân”. Ngày nay, có đền thờ Bà Triệu trên núi Gai
(núi Ải), tại làng Phú Điền (Thanh Hóa), và lễ hội kỷ niệm vào ngày 21 tháng 2 âm lịch hàng
năm.      

Đền thờ Bà Triệu và Lễ Hội hàng năm:

“Đền thờ Bà Triệu
được xây trên núi Gai (núi Ải), sát quốc lộ 1, thuộc làng Phú Điền,
huyện Hậu Lộc, cách Hà Nội 137 km. Qua cổng là hồ sen, bốn bề kè đá. Tiếp theo nhà Tiền
đường gồm 5 gian, cột đá, mái vuông cạnh. Sau nhà tiền đường là một khoảng sân nhỏ, hai
bên tả hữu là nhà tiếp khách và sửa lễ. Cuối sân là 3 gian hậu cung, dựng trên mặt bằng
cao hơn, dựa vào vách núi. Đối diện với đền trên là núi Gai, ở phía bên kia quốc lộ 1A là núi
Tùng – nơi có lăng Bà Triệu. Hiện nay lăng tháp vẫn còn, tuy đơn sơ, giản dị, nhưng rất
trang nghiêm.” (trích sách Hướng Dẫn Du Lịch).

Lễ Hội đền Bà Triệu: Hàng năm được tổ chức vào ngày 21 tháng 2 âm lịch, khách thập
phương đến lễ bái rất đông, để tưởng niệm một vị nữ anh hùng dân tộc đã có công kháng
chiến chống lại giặc Ngô xâm lược.
Vương Sinh

Ghi chú:
1- Lịch Sử Dân Tộc Việt Nam Quyển 1 (1987)- Phạm Cao Dương – Trang 92
2- Từ Điển Nhân Vật Lịch Sử (1992)- Trang 905
3- Lịch sử Dân tộc Việt Nam Quyển 1 (1987)- Phạm Cao Dương – Trang 107
Sách tham khảo:
-        Việt Nam Sử Lược -  Trần Trọng Kim
-        Từ điển Nhân Vật Lịch Sử Việt Nam - Nguyễn Quốc Thắng, Nguyễn Bá Thế.
-        Lịch Sử Dân Tộc Việt Nam Quyển 1 (1987)- Phạm Cao Dương.
-        Sách Hướng Dẫn Du Lịch
©2003 Hùng Sử Việt
Triệu Thị Trinh Anh Thư Trời Nam
(Click vào đây để nghe nhạc)